در پي اظهارات حميد بقايي، نماينده ويژه محمود احمدي‌نژاد در امور آسيا، مبني بر اطلاق «نسل‌كشي» به رويدادهاي سال ۱۹۱۵ عليه ارامنه در دوران عثماني، تركيه خواستار توضيح رسمي مقام‌هاي تهران شد.

رسانه‌هاي تركيه به تازگي به نقل از خبرگزاري دولتي ايرنا نوشته‌اند كه حميد بقايي، رئيس سازمان ميراث فرهنگي و نماينده ويژه رئيس‌جمهور در آسيا، در همايشي در روز چهارشنبه از «نسل‌كشي ارامنه» توسط امپراتوري عثماني سخن گفته است.

سخنان بحث‌برانگيز رئيس سازمان ميراث فرهنگي ايران، نخستين اظهارات رسمي وي از زمان انتصاب به عنوان نماينده ويژه رئيس جمهور در امور آسياست.

در ارتباط با اين سخنان، شبكه‌ تلويزيوني «ان تي وي» تركيه نيز مدعي شد كه حميد بقايي در اين همايش اعلام كرده است كه ارامنه از سوي ترك‌ها به صورت دسته‌جمعي كشته‌ شده‌اند.

دولت عثماني در خلال سال‌هاي ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۸ شماري از ارامنه را بازداشت يا اعدام كرد و علاوه بر آن بسياري از آنان را مجبور به كوچ كرد كه در جريان اين تبعيد اجباري نيز شمار زيادي جان خود را از دست دادند. تركيه مي‌گويد اين قربانيان در جريان درگيري‌هاي جنگ داخلي كشته شده‌اند، و آن را «نسل‌كشي» نمي‌داند، اما سازمان ملل و بيش از ۲۰ كشور اين واقعه را به عنوان «نسل‌كشي» پذيرفته‌اند.

همايش مورد اشاره رسانه‌هاي تركيه، همايش «ايران، پل پيروزي» است كه حميد بقايي در موضوع دريافت غرامت‌هاي جنگ جهاني دوم در آن سخنراني كرده بود.

گرچه گزارش ايرنا اكنون حاوي نقطه‌نظر آقاي بقايي در مورد وقايع ۱۹۱۵ نيست، اما در گزارش خبرگزاري ايسنا، از قول اين مقام رسمي ايران و در توجيه علل درخواست غرامت‌هاي جنگ جهاني دوم از سوي ايران آمده است كه «در برخي از كشورها حتي موضوعاتي كمرنگ‌تر از موضوع ايران پيگيري شده كه در اين باره ... مي‌توان به درخواست ارامنه درباره نسل‌كشي دولت عثماني در سال ۱۹۱۷ اشاره كرد كه ارامنه اين موضوع را به عنوان عرق ملي دنبال مي‌كنند».

انعكاس اين موضوع با واكنش مقام‌هاي رسمي تركيه روبه‌رو شد و از جمله آن طور كه وزير خارجه تركيه به خبرنگاران گفته است كه وزارت خارجه تركيه بلافاصله پس از انتشار سخنان آقاي بقايي با سفارت ايران در آنكارا تماس گرفت و به سفارت تركيه در تهران نيز مأموريت داده شد تا با مقام‌هاي وزارت خارجه ايران در تهران تماس بگيرد و موضوع را تعقيب كند.

احمد داود اوغلو همچنين اعلام كرده است كه روز جمعه در تماس تلفني با منوچهر متكي، همتاي ايراني خود، به سخنان حميد بقايي واكنش نشان داده و در اين زمينه خواستار توضيح آقاي متكي شده است.

بر اساس گزارش روزنامه حريت، منوچهر متكي در اين مكالمه تلفني با همتاي تركيه‌اي خود گفته است كه همايشي كه حميد بقايي در آن سخنراني كرده، توسط اسفنديار رحيم مشايي، رئيس دفتر رئيس جمهور، برگزار شده است و مربوط به جنگ جهاني دوم بوده، نه جنگ جهاني اول.

وزير خارجه ايران همچنين گفته است كه در موضع تهران در قبال حوادث سال ۱۹۱۵ تغييري حاصل نشده است.

اما به نوشته روزنامه حريت، احمد داود اوغلو گفت كه اين سخنان رضايت وي را جلب نكرده و منتظر توضيح شخص حميد بقايي است و آقاي متكي نيز در پاسخ گفته است كه حميد بقايي در اين ارتباط توضيح خواهد داد.

با اين همه، تاكنون توضيحي از سوي نماينده ويژه محمود احمدي‌نژاد در آسيا انتشار نيافته است.

تكذيب «اظهارات منتسب به بقايي»

در همين حال، سفارت ايران در آنكارا با انتشار بيانيه‌اي، انتساب طرح موضوع نسل‌كشي ارامنه به حميد بقايي را تكذيب كرد و افزود كه سخنان وي به درستي انعكاس نيافته است.

همچنين اداره كل روابط عمومي و امور فرهنگي اجتماعي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري نيز با اتخاذ همين موضع افزود كه «شماري از رسانه‌ها از اظهارات وي در خصوص مسايل في مابين دولت عثماني و ارامنه در جريان جنگ جهاني برداشت‌هاي خود را منعكس كرده‌اند».

اين سازمان كه حميد بقايي رياست آن را بر عهده دارد اضافه كرده است كه او «صرفاً به موضوع فوق‌الذكر به عنوان مطروحه بين دو كشور تركيه و ارمنستان بدون ارائه هيچ گونه تحليل يا نقطه نظري خاص اشاره كرده است».

در همين حال، خبرگزاري فارس در گزارشي در اين مورد به نقل از رسانه‌هاي تركيه نوشت كه رئيس‌جمهور ارمنستان سخنان حميد بقايي را به عنوان يك سند ديپلماتيك و رسمي از مقامات ايراني به سازمان ملل و سازما‌ن‌هاي مربوطه ارسال كرده و به اين دليل از حميد بقايي تشكر كرده است.

اين خبرگزاري نزديك به دولت محمود احمدي‌نژاد «بنگاه‌هاي تبليغاتي آمريكا و رژيم صهيونيستي» را متهم كرد كه درصدد اخلال در روابط تهران و آنكارا برآمده‌اند، ولي با اين همه از مسئولان خواست «در اظهارات خود دقت بيشتري داشته باشند».